Geografia ekonomiczna

 

Nazwa geografia powstała od greckich słów geo (geo) - ziemia i graphos (grapcos) – piszę, opisuję. W przeszłości nauka ta jako jedyna zajmowała się opisywaniem powierzchni Ziemi. Za twórcę terminu „geografia” uważa się Eratostenesa z Cyreny, greckiego uczonego, żyjącego na przełomie III i II w p.n.e.

 

Geografia to nauk badająca powłokę Ziemi, jej przestrzenne zróżnicowanie pod względem przyrodniczym i społeczno-gospodarczym oraz związki, jakie zachodzą między środowiskiem geograficznym a działalnością społeczeństw. Zajmuje się ona wykrywaniem przyczyn oraz formułowaniem uogólnień praw lub prawidłowości w sferze zjawisk, które jej dotyczą.

 

Ze względu na różnorodność tematyki i metod badań współcześnie używa się często określenia nauki geograficzne, równoznacznego z tradycyjną nazwą „geografia”. Cechą wspólną nauk geograficznych jest zainteresowanie przestrzennym aspektem zjawisk zachodzących na Ziemi i wzajemnych powiązań między nimi.

 

Funkcje geografii:

1.      opisowa – pierwszą funkcją geografii jest opis Ziemi

2.      poznawcza – przełom XIV i XV wieku to okres wielkich odkryć geograficznych (z powodów ekonomicznych), próba poszerzenia horyzontu. Kolumb, który zamiast trafić do Indii odkrył Amerykę Środkową; Vasco De Gama, Ferdynard Magellan, Americo Despuci
Pierwsze odkrycia geograficzne dały informację o możliwościach ekspansji, o rynkach , nowej kulturze i ludziach. Negatywne skutki odkryć to kolonializm i niewolnictwo.

 

W ramach nauk geograficznych są wyróżniane działy - dyscypliny podstawowe:

-          geografia fizyczna

-          geografia ekonomiczna

-          geografia regionalna

-          kartografia

-          geografia historyczna

-          geografia matematyczna (astronomiczna)

-          geografia stosowana

XIX w. to okres wojen napoleońskich i Wiosny Ludów, powstają wówczas we nowe nurty filozoficzne. To okres rewolucji przemysłowej, przemian gospodarczych i społecznych, powstawania przemysłu, pojęcie robotnika. Po raz pierwszy pojawia się „geografia ekonomiczna”. Przemysł narzuca nowe kierunki i potrzeby rozwiązań w sferze badań, lokalizacji surowców, zbytu, rynku surowców, siły roboczej.

 

Trzy nurty geografii ekonomicznej (nurty filozoficzne):

1. determinizm geograficzny – głosi całkowite uzależnienie działalności człowieka od środowiska, człowiek nie może nic w środowisku zmienić, wg deterministów czynnikiem decydującym o rozwoju społecznym i gospodarczym, a także o życiu kulturalnym, jest środowisko geograficzne, a głównie klimat, który wywiera ogromny wpływ na psychikę człowieka, jego obyczaje prawa i ustrój społeczny. Za twórcę tego kierunku jest uważany francuski filozof Monteskiu.
2. nihilizm geograficzny – jest on skrajnym przeciwieństwem determinizmu, neguje jakikolwiek wpływ środowiska na rozwój społeczno-gospodarczy, neguje on rolę środowiska w rozwoju społeczeństwa.
3. posybilizm geograficzny – kierunek ten powstał we Francji jako reakcja przeciwko determinizmowi i nihilizmowi, zakłada, że środowisko odgrywa istotną rolę w rozwoju społeczeństwa, człowiek może kształtować, zmieniać środowisko, zwłaszcza jeśli ma na uwadze poprawę warunków. Nurt ten był twórcą idei ochrony środowiska, zwraca on uwagę na zachodzącą interakcję: środowisko Û człowiek.